Ik heb mijn volgers en de volgers van mijn volgers en de buurman van de volgers van de volgers van je nichtje al tot in het einde der dagen geïnformeerd over het feit dat er een boek, ‘Ginny werkt‘ van mijn hand uitkomt in september. Op dat gebied hoef ik denk ik nu niks meer toe te voegen. Oké behalve dat de pré-order online staat en het omslag onthuld is. Welnu krijg ik veel berichten in mijn Insta-DM’s van mensen die willen weten hoé je een non-fictieboek schrijft.

Boek schrijven

Ik schrijf een boek in de categorie non-fictie en er was nog geen manuscript toen ik begon. Alleen een nog niet geheel gedefinieerd idee. Dat is niet per se de meest conventionele volgorde van een proces als deze, maar ik ga je toch vertellen hoe het schrijven van een boek in mijn geval in zijn werk gaat.

Allereerst moet je rekening houden met het feit dat het schrijven van een boek een lang, lang proces is.
Wie denkt dat je een boek in twee maanden schrijft komt bedrogen uit. Het proces, van begin tot eind, betrekt meestal minimaal een half jaar en het is niet gek als het langer duurt. Even jezelf twee weken opsluiten en er een minimaal 200-pagina tellend manuscript uitpersen gaat ‘m zeer waarschijnlijk niet worden, al dacht ondergetekende dat dat wel haalbaar zou zijn.

Rijk worden doe je ook niet van het schrijven van boeken. Althans, niet in Nederland. Er zijn zeker uitzonderingen, maar hou er geen rekening mee dat je tienduizenden euro’s verdiend aan een boek. Als je 10.000 boeken koopt heb je het al uitzonderlijk (!) goed gedaan en je verdiend ongeveer 1 á 2 euro per boek.

Tussen het idee en een boek in de winkel hebben liggen zitten etappes:

  • Idee
  • Uitgever zoeken
  • Hoofdstukken
  • Ruwe opzet
  • Manuscript
  • Omslag
  • Opmaak
  • Inkoop
  • Marketing PR-traject
  • Release
  • Verkoop

Stap 1 – Wat maak je voor boek?

Ik begon het hele traject met een tussenpersoon (Bianca Portis) en een agentschap (The Fame Game) die voor mij lobbyden op zoek naar een uitgever die met mij wilde werken aan een nog te schrijven boek. Een beetje de omgekeerde wereld. Normaal gesproken – en zoals het in films gaat – schrijf je een manuscript wat je opstuurt naar ‘tig uitgeverijen, waarvan 99% zegt dat wat je geschreven bagger is en 1% er misschien iets in ziet en bereid is het uit te geven.

Het idee voor het boek had in den beginne meer betrekking op het bedrijf Vacature Via Ginny. Daar zijn we vanaf gestapt en er werd besloten dat het een boek moest zijn waarin ik vertel over hoe jij je droombaan vindt. Dat gegeven zorgde ervoor dat er een uitgeverij was die mij wilde werken, namelijk: A.W. Bruna. Niet van Dick en ook niet van de kiosk, maar toch ook weer wel.
Máár er was dus éérst een idee en daarna pas een manuscript. Een gekke volgorde voor het maken van boeken, vooral als het over romans gaat. In het non-fictiegenre wel een wat vaker voorkomend gegeven.

Schrijf het op

Wat jij het beste kunt doen is op papier zetten waar je wil dat je boek over gaat. Let wel; de kans dat je boek daadwerkelijk wordt uitgegeven is waarschijnlijk klein. Er zijn namelijk nog een ziljard mensen zoals jij die dezelfde droom hebben en die een boek uitgeven hoog op de bucketlist hebben staan. Daarnaast is je idee vaak niet zo goed als dat je zelf denkt haha. Dat zeg ik niet om ongezellig te doen, maar om je geen valse hoop te geven.

Non-fictie

Wil je non-fictie schrijven en heb je verstand van een interessant en relevant onderwerp waar veel animo voor is, dan is het al ietsjepietsje makkelijker om een uitgeverij te overtuigen van het feit dat jouw boek gemaakt moet worden. Mijn boek, ‘Ginny werkt’ gaat over hoe je een droombaan vindt. Een actueel onderwerp waar veel mensen mee bezig zijn. Het boek is dus relevant voor de tijd waarin we nu leven. En ik weet er veel vanaf, omdat ik behoorlijk wat ervaring heb op de banenmarkt én een succesvol carrièreplatform heb opgericht. Het boek heeft dus potentie om goed te verkopen.

TO DO: Zet op papier wat het onderwerp van je boek is, wat de bedoeling van de inhoud is en wat het een lezer op gaat leveren als het boek uit is.

Stap 2 – Kleurplaat

Het idee is er en je weet waar je het over gaat hebben. Nu moet je ervoor zorgen dat je kunt gaan schrijven. Aangezien het een boek moet worden en niet drie A4’tjes, is het handig om je boek onder te verdelen in hoofdstukken. Zie het als de lijntjes van een kleurplaat. Als de lijnen op papier staan kun je de rest gaan inkleuren. Wel zo prettig om een leidraad te hebben en het zo overzichtelijk te maken.

Hoofdstukken

Ik heb de hoofdstukken samen met mijn uitgever, Joost, bepaald. Een gesprek waarin we samen keken naar een logische vertelvolgorde met in het achterhoofd gehouden dat de lezer iets moet hebben aan het boek. Dat houdt in dat ik dus niet begin met het eind en daarop niet vertel over iets wat pas halverwege relevant is. Chronologische volgorde dus.

TO DO: Verdeel je verhaal onder in aparte delen en/of hoofdstukken. Mijn boek bestaat bijvoorbeeld uit drie delen en heeft per deel een verschillend aantal hoofdstukken.

Stap 3 – Aan de slag

Nu je het onderwerp en de hoofdstukken hebt, kun je aan de slag. Het echte schrijfproces gaat nu beginnen. Ik dacht, met mijn jaren schrijfervaring, dat ik dit varkentje wel even ging wassen. Binnen een paar maanden klaar. Binnen een paar weken leek me ook nog wel haalbaar als ik er iedere dag, de hele dag mee bezig zou zijn.

Hobbelig

Nou weet ik niet hoe andere mensen een boek schrijven, maar naar wat ik hoor gaat dat bij de meesten en bij mij net zo min gepaard met een inspiratieflow die zich iedere dag tussen 10:00 en 18:00 aandient. Was het maar zo’n gestructureerd feest.
Ik kan een hele omnibus in mijn hoofd hebben, het vertalen naar papier is een ander verhaal. Soms heb je dagen achter elkaar een flinke flow te pakken en op andere momenten ben je twee weken lang gefrustreerd, omdat je geen woord op papier krijgt.
Geen zorgen, dit is vrij normaal. Tenzij je zeer ervaren bent en/of semi-op commando kunt schrijven, is het niet heel gangbaar dat je altijd maar kùnt schrijven. Trust the proces. Een boek schrijven is niet iets wat je even doet. Je kunt er maar het beste de tijd voor nemen en accepteren dat het gaat zoals het gaat. Je hebt niet altijd controle over je inspiratie.

Tijdsdruk

Het is wel goed om een periode vast te stellen die je voor jezelf neemt om het boek te schrijven. Als je dat niet doet dan wordt het nog wel eens op de lange baan geschoven. Ik nam een half jaar voor het schrijven van ‘Ginny werkt’, maar dat is een jaar geworden. Had ik het sneller willen doen? Ja. Had ik het sneller kunnen doen? Nee. Of nou ja, had wel gekund, maar dan was het een prutboek geworden.

Als je al een overeenkomst met een uitgeverij hebt gesloten over het maken van het boek is het een ander verhaal. In je contract staat dan voor welke datum je boek uit moet komen. Belangrijk is dat het geen vrijblijvend proces blijft. Het is goed om jezelf een kader te geven, maar wees binnen dat kader niet te streng voor jezelf. Van iets forceren is niemand ooit beter geworden. Het is een beetje een balansdingetje en hoeveel tijd je bereid bent erin te stoppen. It’s up to you.

TO DO: Begin met het ‘inkleuren’ van je hoofdstukken en vul je boek langzaam maar zeker in.

TIP: Van Guen de Mello – Als het je niet lukt om in chronologische volgorde te schrijven, omdat je er even niet uitkomt, dan kun je ook gewoon aan een ander hoofdstuk beginnen.

Stap 4 – Check-up time

Afhankelijk van of je al een uitgever hebt of niet en welke afspraken je gemaakt hebt, is het goed om je manuscript tussentijds te laten checken. Door je uitgever om er zo achter te komen of je schrijfstijl in orde is, of de inhoud kloppend is en of de juiste volgorde aangehouden wordt, of door een vriend(in) of kennis met een ‘oog’ voor letters die je af en toe wat sturing kan geven.

Heen en weer

Mijn manuscript is inmiddels al een flink aantal keer naar mijn uitgever en terug gegaan, waarbij er altijd wel aanpassingen gemaakt moeten worden. Soms wordt ik er echt krankjorem van, maar meer omdat ik mijn eigen boek al duizend keer heb gelezen en niet zozeer omdat ik weer iets moet veranderen. De aanpassingen doen zorgt er juist voor dat ik leer van het proces en weet waarom ik bepaalde alinea’s om moet draaien om er een beter lopend verhaal van te maken bijvoorbeeld.

Als je ervoor wil zorgen dat je niet tweeduizend aanpassingen moet maken, stuur dan eerst even je ruwe opzet naar je uitgever of degene die je helpt.  Veel werk verzetten voor jan boterletter is zonde. Als je verkeerd bezig bent kun je dan maar beter zo snel mogelijk weten.

TO DO: Stuur je eerste ruwe opzet en delen van je manuscript al tijdens het proces naar iemand die kan meelezen en jou, wanneer nodig, aanwijzingen kan geven.

Stap 5 – Manuscript af, omslag maken

Oké, je manuscript is tig keer gecheckt en je hebt het meermaals moeten aanpassen, maar nu ben je er. Als je al een uitgever hebt kan deze aan de slag met het checken of alles klopt wat je zegt, of de flow van wat je vertelt in je boek in orde is en of het geheel goed genoeg is om door te gaan naar het volgende ‘hoofdstuk’ (no pun intended) in het proces. Heb je nog geen uitgever, dan is nu het moment om het op te sturen naar uitgeverijen wiens aanbod in lijn is met wat jij wil uitgeven. Als je een uitgeverij aanschrijft, weet dan dat ze staaapels manuscripten hebben liggen die ze toegestuurd krijgen en dat het mogelijk is dat je of nooit antwoord krijgt, of ze geen interesse hebben. Soms heb je geluk en zien ze er wel wat in of je kent iemand die jou kan aandragen bij iemand binnen de uitgeverij.

Wat heb je nodig?

Laten we voor het gemak uitgaan van dat je manuscript lovend wordt ontvangen en het uitgegeven gaat worden. Lekkerbezig.nl!

Dan hebben we natuurlijk een omslag nodig. Niet alleen voor het fysieke boek, maar ook voor de online webshops, zoals bol.com, waar je meestal voor de releasedatum al een pre-order kunt plaatsen.

Mijn omslag

Mijn omslag is gemaakt door Sandy van Helden, mijn favoriete vormgever. Het past bij wie ik ben en wat ik wil vertellen met het boek, het past bij mijn doelgroep én ik heb het door haar laten maken, omdat ik naast een boek ook wilde dat het als interieuritem kan dienen. Mission acomplished al zeg ik het zelf.
Er is over nagedacht. Bij het creëren van een omslag is het belangrijk dat je het zelf mooi vindt, dat het past bij de inhoud en dat het verkoopbaar is.

TO DO: Bedenk wat jij graag zou willen zien in een omslag en maak daar een briefing voor. Wil je een foto? Illustratie? Van welke kleuren hou je?

ginny werktBoekomslag van ‘Ginny werkt’ – releasedatum 11 september 2018

Stap 6 – Opmaak

Misschien bestaat je boek alleen uit tekst, maar misschien staan er ook wel foto’s in of quotes, opdrachten, statistieken, interviews, noem maar op. Dat moet er allemaal een beetje leuk uitzien, dus er moet een kadertje omheen, een tekeningetje bij een krabbel hier, ander lettertype daar. De opmaak moet dus worden verzorgd.
Naast dat je boek een omslag (en oké, een achterkant) heeft, is de binnenkant uiteindelijk het belangrijkst, want daar staat de informatie in die je wil delen. Als de visuele identiteit van de binnenkant niet past bij de buitenkant, dan heb je geen boek dat een geheel vormt. Dat zou zonde zijn. Dus moet je nadenken wat je met de binnenkant wil.

Mijn uitgever, Joost (daar issie weer), wil bijvoorbeeld graag dat ik de illustraties van de binnenkant zelf maak. Nu ben ik creatief en is dit iets wat ik kan, maar dat is niet voor iedereen weggelegd. Check dus eens wat vormgevers of DTP’ers die je goed vindt, zodat zij je boek van binnen vorm kunnen geven. Nog beter is een partij dat en het omslag doet en de binnenkant, maar dat ligt vaak ook aan het budget wat de uitgeverij heeft.

TO DO: Nadenken over wat je met de opmaak wil. Foto’s, illustraties. Maak een moodboard!

Stap 7 – Inkoop

Dit vind ik misschien wel het meest spannende gedeelte van het proces. Uitgeverijen geven eens in het kwartaal een of meerdere catalogussen uit. Dat zijn een soort folders waarin ze aankondigen wat voor boeken er de aankomende tijd zullen uitkomen bij de uitgeverij. Die catalogussen gaan naar de mensen van AKO, Bruna en al die andere winkels waarvan je hoopt dat ze je boek inkopen én op die grote tafels leggen bij de deur.

Over dit proces heb je weinig controle. Dat gaat tussen de uitgeverijen en de mensen die op de inkoop bij verschillende bedrijven zitten. In dit stadium checken ze waarschijnlijk wel wie je bent, wat je doet en hoe het ervoor staat op social media, dus even geen rare dingen s.v.p. 😉

Met een beetje geluk heeft men vertrouwen in de verkoop van je boek en wordt het goed ingekocht waardoor de kans op goede omzet wat hoger is dan wanneer je het zelf moet doen. Als dat niet het geval is zijn er nog altijd de online shops waar de uitgeverij je boek aanbiedt. Je moet dan even iets harder je best doen om bijvoorbeeld je volgers richting die shops te sturen, want ze komen het fysiek niet tegen, maar ook daarmee kun je echt wel een paar boeken verkopen. Al is het aan je oom en tante.

Stap 8 – Marketing- & PR-traject

Als het goed is heeft de uitgeverij een interne Marketing- & PR-afdeling. Zo niet dan wordt er vaak extern iemand ingehuurd. Samen met de persoon of het team dat daar verantwoordelijk voor is ga je om de tafel zitten om door te nemen welke stappen zullen worden gezet om het boek in de publiciteit te krijgen. Om aandacht te genereren voor het product dat je gaat lanceren en om verkoop te stimuleren.

Budgetten

Een product verkopen zonder dat de consument erop gewezen wordt dat het bestaat is vaak wat lastig. Marketing en PR is dus van groot belang.
Naar wie stuur je je persbericht, welke mensen nodig je uit voor de release, stuur je exemplaren op naar influencers? Daar moet over worden nagedacht en actie op ondernomen worden. Vaak hebben uitgeverijen een beperkt budget, dus je moet even spelen met welke budget je voor welke promotie uit wil geven. Dat is een kwestie van aanvoelen wat goed zou kunnen werken.
Maar goed, als we van te voren zouden weten hoe dingen uitpakken, dan zag de wereld er vandaag de dag heel anders uit haha.

Social

Denk ook aan het effectief inzetten van je social mediakanalen! Heb je een grote following op Facebook, Snapchat, Insta of iets relevants? Zorg dan ook voor een strakke social mediaplanning. Wanneer upload je strategisch foto’s of video’s die betrekking op je boek hebben of hoe wil je je omslag onthullen? En wil je je volgers er op wijzen dat ze kunnen pre-orderen?

TO DO: Maak een marketingplannetje voor je boek. Wil je een groot releasefeestje? Wil je een boektour doen? Hoe zet je je socials in? Welke pre-orderlinks zijn er allemaal? Schrijf op hoe je dit voor je ziet, zodat je met de uitgeverij kunt bespreken wat de mogelijkheden zijn.

Stap 9 – Release

Nou, nu begint het! Je kunt nu eigenlijk niet zoveel meer doen behalve afwachten en wat (kleine) marketing en PR-activiteiten verrichten. Uiteindelijk moeten mensen het gaan kopen en hoe graag je het misschien wil, je kunt niet in de AKO gaan staan en mensen je boek in hun handen drukken haha.

Trots

Dit is de fase dat je gewoon even heel trots op jezelf mag zijn voor het baren van het kind dat je boek is. Ook al verkoop je tien boeken (je verkoopt er vast wel meer), dan nog heb je het goed gedaan, want JE HEBT EEN BOEK UITGEBRACHT! HOE VET!

TO DO: Vieren dat je een boek hebt gemaakt en hebt uitgebracht. Gefeliciteerd, je ‘to do’ is G E N I E T E N!

Dit stappenplan is gebaseerd op hoe ik een boek aan het maken ben en geldt niet voor alle soorten boeken die uitgegeven worden.