Gratis Diensten Leveren? Wanneer Wel En Wanneer Niet?

By | 2018-11-09T20:09:48+00:00 October 26th, 2018|Categories: Featured, News|Tags: , , , |Comments Off on Gratis Diensten Leveren? Wanneer Wel En Wanneer Niet?
First of all en voordat ik begin aan het geven van mijn mening over wanneer je wel en niet gratis diensten zou moeten leveren, wil ik zeggen dat whatever feels good for you, helemaal prima is. Er zijn tenslotte situaties waarin je de keuze maakt om een dienst gratis te verlenen. Bijvoorbeeld als je nog geen- of weinig ervaring hebt, maar dat wel op wil doen, wanneer er iets soortgelijks tegenover de dienst staat of bijvoorbeeld wanneer er een goed doel mee gemoeid is. In sommige gevallen zit er gewoon een stapeltje goodwill bij en doe je iets voor nop, omdat je iemand  die je kent graag een plezier doet. Prima. Your call! Doe ik ook wel eens. Hou wel in je achterhoofd dat, wanneer iedereen te vaak gratis of zeer goedkope diensten blijft leveren, de mensen die wél een (marktconforme) fee vragen steeds vaker worden overgeslagen. Mensen geven het liefst zo min mogelijk geld/budget uit. Des te vaker je een te goedkope opdracht doet, des te schever groeit de markt. Anyway…

Gratis gratis gratis

Gratis diensten. Wat versta ik daar precies onder? Neem bijvoorbeeld een sprekersklus. Ik word met regelmaat gecheckt door een leuke organisatie of ik ergens wil komen spreken over werk & carrière. Helemaal super, dat is wat ik graag doe en waar ik goed in ben. Toen ik net begon met spreken deed ik het nog wel eens voor niets. Omdat ik zelf meer ervaring en zelfvertrouwen op dat gebied wilde vergaren of, omdat de organisatie zo startend was, dat ik ze wilde helpen. Dat laatste gebeurde echter wel als ik er iets voor terug kreeg wat opwoog tegen de dienst die ik leverde. Zoals een promotionele campagne, toen ik zelf geen budget had voor marketing en PR.

Uren

Als ik ergens kom spreken, bereid ik mijn talk voor op basis van wat voor event het is en wat voor doelgroep in de zaal zit. Ik moet een verhaal vertellen dat binnen een bepaald tijdsbestek past, een verhaal dat duidelijk en niet saai is en mensen moeten er iets aan hebben. Soms inclusief een presentatie. Dat kost een aantal uur aan voorbereiding. Het is niet zo, wat veel mensen denken, dat ik iedere keer hetzelfde verhaaltje kom opdreunen. Daarnaast moet ik vaak op de dag zelf een tijd van te voren aanwezig zijn, ben ik tijdens het event vaak ruim een uur aan het praten en is het wel zo leuk als ik achteraf ook even blijf kletsen met de mensen die naar mij hebben geluisterd en vragen willen stellen. Goed, dat laatste hoeft niet betaald te zijn. Integendeel, dat pak ik mee om onder mijn doelgroep te zijn. Al met al ben ik dus meer uren kwijt aan zo’n voorbereiding en event, dan even “snel” een uurtje lullen. Uren waarin ik dus geen ander werk kan doen.

Waarde v.s. exposure

En daar heb je eigenlijk meteen dé reden om mensen te betalen voor hun waarde en hun werk: De uren die ze investeren in een opdracht, project of klus, zijn uren die ze niet anders kunnen besteden en waarmee ze dus ook geen andere inkomsten kunnen genereren. Het is dan in mijn ogen dus niet meer dan logisch dat ze voor de uren worden gecompenseerd. Op het moment dat grote bedrijven met je willen werken, terwijl je ervaren en getalenteerd genoeg bent en ze nog steeds aankomen met “we bieden je exposure”, houdt het bij mij op. Van exposure koop ik geen brood. Maybe in the long run, maar de belofte is vaak niet meetbaar, dus wat krijg ik er nou daadwerkelijk voor? Plus, als ik daarmee instem hebben alle bedrijven die dit bieden dus altijd een reden om niet de portemonnee te trekken? Met alleen exposure haal ik de 100 niet. Stel je even voor: Je staat bij de bakker en wil een half volkoren maanzaad. De bakker zegt bij het afrekenen: “Dat is dan één euro zeventig.” En je reageert met “Oeh, ja nee ik heb géén budget, maar ik kan je wél exposure bieden…”
En draai de rollen eens om: zorg jij niet juist voor exposure voor het bedrijf?
Die exposure die sommige mensen en bedrijven bieden kán je accepteren. Als je bijvoorbeeld marketing en PR nodig hebt. Dan kan dit een vorm van een barter zijn die je op dat moment goed kunt gebruiken. Zoals ik deed toen ik net begon met spreken en die startende organisatie me nog geen fee kon bieden. Maar op een gegeven moment is het de bedoeling dat je die exposure zelf gaat scoren, naarmate je beter wordt in je vak. Dat is ook meteen het moment dat je geen klussen meer voor exposure hoeft te doen. En draai de rollen eens om: zorg jij niet juist voor exposure voor het bedrijf? Nogmaals, als jij hier anders over denkt, of liever geen fee vraagt voor je diensten, dan is dat helemaal aan jou. In de praktijk blijkt echter dat mensen het vaak wel wíllen vragen, maar het niet durven óf dat ze één van de welbekende reacties krijgen als ze aangeven wat de dienst gaat kosten.

Geen budget

Laten we even langs de meest voorkomende reacties lopen, wanneer er een tarief of fixed fee wordt gepresenteerd of wanneer er om budget wordt gevraagd:
  • Oehhh… ja nee, we dacht eigenlijk dat je dit wel fftjes tussendoor/in de avond/ in je vrije tijd kon doen.Nee, tuurlijk! Mijn vrije tijd is natuurlijk gratis?!
  • Oh helaas, we zijn een stichting, dus we hebben geen budget. Sorry, hadden we eerder moeten zeggen.Deze komt vaak nadat je al vier mails heb gespendeerd aan de communicatie.
  • Ja, nee we hebben geen budget helaas, maar we bieden wél exposure!.Ah thanks, even kijken of dat een geldig betaalmiddel is bij de Albert Heijn!
  • We kunnen je nu nog niet zoveel bieden, maar als het beter gaat krijg jij ook meer!” Ja, ja, precies! 
  • Hey, mag ik jouw ontwerp gratis kopiëren?” Mag ik jou gratis een poffer op je neus geven?
  • Zou je voor een reisverslag gratis op vakantie willen? We kunnen je alleen geen vergoeding betalen, dus het uitwerken van je artikel moet in je eigen tijd.” Maar natuuuurlijk! Ik ga graag gratis op reis, om tijdens die reis geen ander werk te kunnen doen, om vervolgens in mijn eigen tijd een stuk te typen. Sure, why not!
  • We kunnen geen vergoeding bieden, maar je krijgt wel een gratis kortingscode voor je volgers.” Wow! Wat een geweldige deal die ik echt niet kan weigeren! Dus ik doe promo voor jou en krijg er….. wat precies voor in ruil?
  • Heb je een gratis beat voor me? Als het een hit wordt krijg jij ook BUMA en credits!Ah top, ja want mijn studiotijd, talent en expertise is verder gratis…
  • “Hoiii, vanwege het goede doel hebben we besloten om de clinic die je hebt aangeboden, twéé keer aan te bieden. Heb je wel tijd voor, toch?” Oh, ja nee, omdat je een goed doel bent kan ik zeker wel nóg een keer een gratis dienst aanbieden zonder dat met mij te overleggen. Geen probleem.
Dus. Bovenstaande quotes stroomden binnen nadat ik een oproep op Instagram en Twitter had geplaatst over dit onderwerp. Nu wist ik wel dat ik niet de enige was die met enige regelmaat met dit onderwerp te maken heeft, maar praktisch mijn hele netwerk loopt hier tegenaan. Dat is toch jammer?

Selfcare

We hebben het tegenwoordig gelukkig ontzettend vaak over ‘selfcare’, maar laten we dit onderwerp ook niet vergeten als ZZP’er/werknemer/ondernemer zijnde. Goed voor jezelf zorgen betekent ook dat je goed voor je business zorgt en dus voor jezelf. Soms levert het onderhandelen van een goede fee mij al heel veel stress op, terwijl het me op de lange termijn meer stress oplevert als ik te weinig geld heb, omdat ik weer eens voor een appel en een ei aan de slag ben gegaan. Maar goed, wat kun je het beste doen als je weer eens een verzoek krijgt om een dienst te leveren voor niks tot weinig? Rustig blijven.

Frustratie

Ja, ook al wil je ontploffen en (passief) agressieve replies sturen. Blijf professioneel en leg uit waarom je niet mee kunt gaan in het voorstel dat gedaan wordt. Beargumenteer dat door kort maar krachtig je waarde en je uren uiteen te zetten. Als je daar geen zin in hebt, wat ik kan begrijpen, dan kun je het ook gewoon laten en aangeven dat er wat jou betreft geen overeenkomst gesloten kan worden. Je kunt in beide gevallen nog een tegenbod doen en/of vasthouden aan je tarief. Ook op een professionele manier kun je laten merken dat je er niet van gediend bent. Ik zou het eerstgenoemde willen aanraden. Op deze manier kunnen we met z’n allen op een professionele manier blijven staan voor wat we waard zijn. Hopelijk komt er dan binnen korte termijn een moment dat mensen/bedrijven niet meer voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten.

About the Author:

Ginny is founder en owner van Vacature Via Ginny en schreef het boek 'Ginny werkt - De jobguide voor jouw droombaan' dat nu in de (online)winkels ligt.